Uit elkaar zonder huwelijk: wat moet er geregeld worden?

Jullie waren niet getrouwd en hebben geen geregistreerd partnerschap. Juridisch gezien hoeven jullie dus niet langs een rechter om uit elkaar te gaan. Dat klinkt eenvoudig, en in sommige situaties is het dat ook. Maar zodra er een gezamenlijke woning, kinderen, schulden of een samenlevingscontract in het spel is, valt er wel degelijk veel te bespreken.

Wat veel samenwoners onderschatten: omdat er geen wettelijk vangnet is zoals bij gehuwden, hangt vrijwel alles af van wat jullie samen afspreken. Wie blijft in het huis? Hoe verdelen jullie de spullen en de schulden? Wat doen jullie met het pensioen dat één van jullie opbouwde terwijl de ander minder werkte voor de kinderen?

Je hoeft hier nu geen antwoorden op te hebben. Wel helpt het om te weten dat het zinvol is om die antwoorden samen te formuleren, in plaats van later via een conflict.

Hebben jullie een samenlevingscontract bij de notaris laten opstellen? Dan staan daarin vaak afspraken over de woning, de inboedel, een gezamenlijke rekening en soms ook over pensioen of een verblijvingsbeding. Bij uit elkaar gaan kijken jullie wat in dat contract staat en hoe jullie het beëindigen. Voor de financiële kant is scheiden en financien een goed vertrekpunt.

Wonen jullie samen zonder contract? Dan geldt: wat van jou is, blijft van jou, en wat van jullie samen is gekocht, is van jullie samen. Klinkt simpel, maar in de praktijk blijkt vaak dat de werkelijkheid grilliger is dan de papieren. Eén heeft de bank betaald, de ander de keuken. Eén stond op de hypotheek, de ander betaalde mee aan de aflossing. Bij scheiden en de woning leggen we uit hoe je dat ontvlecht.

In beide situaties geldt: wat jullie zelf samen afspreken weegt zwaar. Een mediator helpt om die afspraken eerlijk en werkbaar te maken.

Bij een huwelijk gelden er allerlei wettelijke regels: gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden, pensioenverevening, partneralimentatie, en de partner is automatisch erfgenaam. Bij samenwonen is dat anders. Wat veel mensen niet weten, is hoeveel er niet vanzelf goed staat.

Zo is er geen partneralimentatie van rechtswege. Heeft één van jullie jarenlang minder gewerkt voor de kinderen of voor het huishouden? Dan is daar wettelijk geen vergoeding voor. Wel kunnen jullie samen afspraken maken over een redelijke overgangsregeling, en die vastleggen. Hetzelfde geldt voor pensioen: zonder huwelijk geen automatische verevening, terwijl het pensioenverschil soms aanzienlijk is.

Ook fiscaal verandert er het nodige: jullie zijn geen fiscaal partners meer, wat invloed heeft op toeslagen, hypotheekrenteaftrek en aangifte. Fiscaal en financieel advies bij scheiding helpt om die gevolgen op tijd in beeld te brengen, zodat jullie niet voor verrassingen komen te staan.